Ormansızlaştırma ve bu olayın küresel boyutu incelenirken temel iki sorun vardır. Birincisi çeşitli ülkelerin hükümetlerince sağlanan verilen birkaç yıl öncesine ait olabilmekte ve ormansızlaştırılan alanlar küçük gösterilmektedir. Uydudan izleme yöntemi ile daha iyi sonuçlar alınabilir. 1980’lerde Borneo adasında çok korkunç bir yangının yol açtığı hasar, uydu fotoğraflarıyla ölçüldü. Kurak mevsimde tarla açmak için ormanın yakılmasıyla başladığı anlaşılan bu yangın, yaklaşık 35OOO kilometrekarelik alanı yok etmişti. Değerlendirme yapılırken karşılaşılan ikinci sorun ise; Ormansızlaştırmanın çok boyutlu etkileriyle ilgilidir. Toprak erozyonunun artması, verimliliğin azalması, bitki örtüsü ve hayvan kaybı gibi yöresel etkiler. Aşağıda görmekte olduğunuz grafikte ormansızlaştırma döngüsü çok güzel bir biçimde açıklanmaktadır.

 Toprak Erozyonu ve Toprağın Verimsizleşmesi

Ormanların azalmasının en dolaysız sonucu, toprak aşınmasındaki hızlanmadır. Bu aşınma (EROZYON), toprak yüzeyinin derecikler halinde oyularak harap olmasına yol açmakta ve yöredeki akarsuların tortu yükünü de büyük ölçüde artırarak bu akarsuların set oluşumları ile tıkanmasına sebep olur. Ormanın açılmasından sonra, toprağa süzülen su azalır. Bu durum yüzeyden su akışını hızlandırır. Aşınıp taşınan tortu ve su hızla aynı anda, tortuyla tıkanmış ırmağa taşınarak, ırmağın taşmasına neden olur. Dolayısıyla su taşkınlıklarında artış beklenmelidir.

Dik yamaçlardaki ormanlar kesilirse, sık toprak kaymaları olur. Dünyanın çeşitli bölgelerinden elde edilen veriler; orman alanlarının yok edilmesiyle erozyonun kolayca yüz kat hatta daha fazla arttığı saptanmıştır. Topraktaki organik maddelerle diğer besin değerleri hızla yok olur. Buda ürün azalmasına neden olmaktadır. Kurak bölgelerde aşırı otlatmada dağınık bitki örtüsünü yok ederek aynı şekilde toprağın aşınmasına ve veriminin düşmesine sebep olur.

Yöresel Bitki Örtüsü ve Yaşayan Hayvan Kaybı

Tropikal ormanlar, kerestenin yanı sıra yağ, sakız, kauçuk, elyaf, reçine ve terebetentin gibi ürünlerde elde edilir. Bu ormanlar, birçok meyve ve süsü bitkisinin de kaynağıdır. Tropikal ormanlardaki türlerin birçoğu gerektiği gibi incelenmemiştir. Hatta keşfedilmeyi bekleyen türler vardır. Bilinen türlerin bazıları son derece önemlidir. Örnek verecek olursak, lösemi ve gebeliği önleyici hapların bazı bileşenleri bu bölgelerde yetişir. Hatta yeşil melezleme çalışmalarında kullanılmaktadır. Bu bölgeler aynı zamanda çok sayıda hayvanında yuvasıdır. Bu yüzden hızla azalan bu bölgeler mutlaka korunmalıdır.

Ve Daha Büyük Ölçekli Sorunlar…

Küresel ve uzun süreli sonuçları henüz açık olarak anlaşılamamıştır. Ortaya çıkan bazı sonuçlar korkutmaktadır. Orman kaybı, toprağın nemini azaltır; bölgedeki yağış miktarının azalmasına yol açacağından yöredeki akarsuların debilerinde de değişiklikler olacağı aşikardır. Orman bakımından yoksul kalan arazinin yüzeyi, aldığı güneş enerjisinin daha büyük bir bölümünü yeniden atmosfere yansıtır. Bu da yağış düzeyinde küresel ölçekli değişikliklere sebep olabilir. Dünya iklimindeki en büyük değişmenin, yangın ormansızlaştırma nedeniyle atmosferde karbondioksit artışından ortaya çıkacağı sanılmaktadır. Küresel çaptaki böyle bir artış, sıcaklığın tüm dünyada yükselmesine neden olabilecek ölçüdeki ışıl kızılaltı ışınımı(termik enfraruj radyasyonu) soğumaya yetecek kadar karbondioksitin atmosferde birikmesini sağlayabilir. Bu olaya sera etkisi denmektedir. Bu durum, Antarktika ve Grönland’daki buz katmanlarının erimesiyle birlikte dünyanın alçak kıyı bölgelerinin su baskınına uğramasına neden olabilecektir. Uzmanlar arasında bu öngörü konusunda belirsizlikler olsa da bu olasılığa dikkat etmek durumundayız. Küresel yağış biçimlerinde bile değişiklikler olabilir. Bu da tarımsal alanlarda değişime neden olacaktır.

Tags: bitki örtüsü, Erozyon, Orman, ormanlar, ormansızlaştırma, toprak erozyonu

Toprağın hava ve çevre koşulları nedeni ile aşınarak taşınmasına Erozyon denir. Bu aşınan toprağın yerine; tekrar sağlıklı ve tarıma elverişli toprak oluşması için ise binlerce yıl geçmektedir. Yani Erozyonun Sonuçları arasında en büyük tehlike; giden toprakların yerine gelmesinin imkansız oluşudur. Bknz: Erozyonun Sonuçları

Türkiye Erozyon sonucunda her yıl 1 milyar 400 ton toprağını kaybetmektedir. Bu rakam ile Avrupa’da en fazla Erozyondan zarar gören ülke Türkiye’dir. Bu konu hakkında daha önce okuyucularımız ile, Türkiye’de Erozyon ve Sebepleri isimli bir makale yayınlamıştık. Dilerseniz bu yazımızı okumadan önce, Bknz: Türkiye’de Erozyon ve Sebepleri

Bazı Doğal Afetler kendilerini belli etmezler. İnsanlar için zarar yol açan bu doğa afetleri; yol açtığı zararlar uzun süreli olmadıkları için, Afet olarak adlandırılmazlar. Bu durum için verilebilinecek en güzel örnek şüphesiz Toprak Erozyonu’dur.

Toprak Erozyonu da zaman zaman büyük zararlara yol açabilmektedir. Ancak zararı çoğu zaman az gibi görülür ve önemsenmez. Ancak toprak erozyonu nedeni ile, insanlar yaşam alanlarını değiştirmek zorunda kalırlar. İnsanlar için yaşanması elverişsiz olan yer, ölü yerdir. Bu ve bunun gibi yaşamsal alanların çoğalacağını düşünecek olursak; Toprak Erozyonu ve Toprak Erozyonu sayesinde oluşabilecek büyük tehlikeyi de analiz etmiş oluruz.

Okuduğum bazı kaynaklar Doğal Afetler, listesine koymadığı Toprak Erozyonu; aslında uzun vadeli ve büyük bir Afet olarak nitelendirilmelidir. Çünkü uzun vadedeki etkisi, insanların yaşamsal alanlarını yok edecek kadar büyüktür.

Toprak Erozyonu kısa vadede gelişen bir olay değildir. Zaman içerisinde aşama aşama gelişen Toprak Erozyonu, bu yüzden insanlar tarafından pek önemsenmemektedir. Ayrıca Toprak Erozyonu, insanlar tarafından engellenilebilir durumdadır. İşte toprak erozyonunun Doğal Afetler listesinde gösterilmeyişinin ana nedeni de budur. İnsanlar tarafından durdurulabilir oluşu.

İşte aşağıda görmüş olduğunuz dünya haritası üzerinde, dünyada Toprak Erozyonu görülen ve etkisi altında bulunan yerler gösterilmektedir. Sizinde farkedeceğiniz gibi, sadece Türkiye değil, tüm dünya Toprak Erozyonu etkisi altında bulunmaktadır. Bu gerçek tüm dünya için, gözden kaçırılmayacak kadar ciddi bir sorundur.

Ancak Toprak Erozyonu insanlar tarafından durdurulabilen değil, tam tersi tetiklenen ve sürekli olarak artan bir grafik çizmektedir. İşte bu durum, ülkemizin Erozyon nedeni ile kaybettiği toprağı her geçen sene artmakta ve Türkiye’yi Çöl olmaya doğru sürüklemektedir.

Tags: afet, Doğal Afetler, Erozyon, toprak erozyonu, türkiyede toprak erozyonu

Toprak; dış etkenler dolayısı ile aşınmaya uğrar. Bu aşınan toprak, doğal denge sayesinde kayaların çözülmesi ile dengelenir. Doğa bu dengeyi kendi içerisinde kusursuz bir şekilde işletebilme kabiliyetine sahiptir.

Ancak doğal dengenin tahrip olduğu yerlerde, aşınmaya uğrayan toprağın bıraktığı açığı dolduracak bir düzen bulunmaz. İşte bu aşınan toprakların miktarlarının fazla olması ve kaya çözülmesinin az olmasının sonucu olarak “Toprak Erozyonu” baş gösterir. Aşağıdaki görselde, Toprak Erozyonu daha açıklayıcı ve anlaşılır bir şema halinde verilmiştir.

Bitkilerin kökleri vasıtası ile toprağı tutma, toprağa gelen fazla suyu emme gibi bağlaştırıcı özellikleri bulunmaktadır. Ağaçlar derin kökleri vasıtası ile, toprağın birkaç kademe altına kadar kök salmakta ve bu kökler gevşek zemine sahip olan toprakları tutucu özellik göstermektedir. İşte yağışın bol olduğu ve bitkilerin az olduğu bölgelerde, su yüzeysel akıntılar sayesinde toprak parçacıklarını eğim doğrultusunda sürükler. Bu Erozyon cinsine ise, “Su Erozyonu” adı verilir. Aşağıda bulunan grafikte Su Erozyonu ve nasıl oluştuğu gösterilmektedir.

Bir diğer erozyon çeşidi olan rüzgar erozyonu ise, yine bitki örtüsünün zayıf olduğu yerlerde meydana gelmektedir. Çöl gibi ince kumlu arazilerde, rüzgar toprağı bir yerden bir diğer yere taşır. Rüzgarın taşıdığı kum tanecikleri (ince toprak) esnasında, ufalayabileceği kayalar olmazsa, giden bu toprak taneciklerinin yerini dolduracak yeni topraklarda meydana gelmemiş olur. İşte bu erozyon cinsine bizler “Rüzgar Erozyonu” ismini veriyoruz. Aşağıda gördüğünüz fotoğraf Rüzgar Erozyonu ve bıraktığı tahribatı en iyi şekilde gözler önüne sunmaktadır.

Toprak, Su ve Rüzgar Erozyonları sizlerinde gördüğü gibi, farklı sebepler dolayısı ile oluşan erozyonlardır. Ancak bu 3 erozyonda da ortak nokta tektir. Oda doğal dengenin bozulmasıdır. Doğa bir saatin yelkovanı gibi, inanılmaz bir düzen ve uyum içerisinde çalışan bir mekanizmadır kendi içerisinde. Eğer doğanın kanunlarını yerine getirmez ve doğal dengeyi tehdit edersek, doğada bizlere karşılığını en kötü şekilde verir. İşte bu yüzden doğamızı koruyalım. Çünkü Bu Dünya hepimizin. Ona Sahip Çıkalım!

Erozyon hakkında daha fazla bilgi almak ve erozyon çeşitlerini incelemek isterseniz, daha önceki yazılarımızda sizleri bilgilendirmek amacı ile yazdığımız, erozyon çeşitleri makalemizi incelemenizi öneririz. Bknz: Erozyon Çeşitleri

Tags: doğa, doğal denge, Erozyon, erozyon çeşitleri, rüzgar erozyonu, su erozyonu, toprak, toprak erozyonu